مقوله زیبا شناسی درهنر بصورت عمده برمیگردد به سنت های قومی هرملتی. اینکه بگوئیم که مقوله زیبا شناسی یک امرجهانی ست درست نیست چرا که هرقومی بنا به سلیقه تاریخ که تابعی است ازتولیدات هنری و خوصیات فرهنگی انسان ها درنقاط مختلف زمین، متفاوت است. برای مثال زن یا مردی درافریقا ضوابط زیباشناسی آن با مردان  و زنان زیبا دراروپا فرق می کند. هرگزشنیده نشده که ایرانیان ازیک زن افریقائی تعریف کنند و یا حتی با یک زن یا مرد سیاه پوست ازوداچ کنند. این گفته به این مفعوم نیست که یک فرد سیاه پوست زیبا نیست بلکه علت آن ذائقه فرهنگی و زیباشناسی قومی آن متفاوت است. همین موضوع را می توان به پدیده های هنری نیزتامیم داد. با اینکه درطی هزاران سال روابط اجتماعی و فرهنگی بین ملت ها صورت گرفته اما میتوان گفت که هرچقدرفاصله جغرافیائی ملت ها با هم فاصله داشته اند و درطی تاریخ نتوانسته اند برهم تاثیرمتقابل گذارند ، این مفهوم با آن  فاصله بیشتری  ازنظربرخورد به زیبا شناسی  مواجه میشود. برای مثال زیباشناسی قومی ملت چین با کره و اروپا. لذا میتوان موضوع زیباشناسی را ابتداء کشور و سپس منظقه ای و به دنبالش جهانی نگاه کرد. دراین رابطه می توان اینگونه تلقی کرد که همان گونه که جهان به فرهنگ های گوناگونی تقسیم میشود، زیبا شناسی نیزمیتواند تابعی باشد ازتقسیم بندی فرهنگی کشورها. باید قبول کرد که پایه های زیباشناسی می تواند زبان مشترک بین اقوام، مذهب و آئین های گوناگون، نژاد مشترک، روابط کشوری با یکدیگر، مزرهای مشترک نزدیک با مراکزفرهنگی کشورها درطول تاریخ، آب هوا و شعاع جغرافیائی نزدیک به هم مانند کشورهای خط استوا یا شرق نزدیک و دور. همه این عوامل و مسائل دیگرریزتردرنگاه زیباشناسانه ایچاد تقاوت می کند و ذائقه ملتی را شکل می دهند.
دررابطه با موسیقی نیزموضوع همین است . با این تفاوت که موسیقی هنرآواهاست که ازدرون روح وقلب ملت ها بوجود می آید و چون طبیعت عامل شنیدن موسیقی نبوده ، یعنی شما صبح که ازمنزل بیرون می آئید ازطریق نگاه به افق و رنگ ها که به نوع زمینه را برای نقاشی شما آماده می کند، درموسیقی اینگونه نیست . شما ازجریان هوا صدای موسیقی نمی شنوید. موسیقی هنریست که انسان ازدرونی ترین گوش خود که رابطه قلی با چان او دارد موسیقی را کشف و گشترش داده . به همین خاطر ذائقه شنیداری ملت ها بسیاربا هم بیگانه است. برای مثال تفاوت موسیقی چینی و ایرانی. کمترجامع ایرانی درمنزلشان موسیقی چینی گوش میدهند. بیشترملت ها به موسیقی هائی درسطح بین المللی گوش میدهند که گوش درونی شان آنرا ازنظرفرهنگی بپذیرد. موسیقی عرب بخاطرذائقه فرهنگ منطقه ای به ما نزدیک تراست تا موسیقی هندی. اما ایرانیان ازنوعی اززیبا شناسی اصوات برخوردارند که به موسیقی هندی ، عربی و ترکی علاقه نشان داده و میدهند اما کمتر یک تصنیف چینی یا ژاپنی گوش میدهند. پس باید نکات زیررا دررابطه با زیباشناسی موسیقی پذیرفت:

1- زیبا شناسی هرکشورتابعی ازسلیقه های درون کشوریست.
2- زیباشناسی هرکشور درطول تاریخ متاثرازکشورهای دارای فرهنگ های مشترک است.
3- زیباشناسی هرکشور درطول تاریخ بوسیله هنرمندان آن و رابطه با مردم طعم و خواص با کیفیتی یافته.
4- زیباشناسی پس ازکشوری منطقه ای هست مانند زیباشناسی اروپائی ، عربی  و ایرانی.
5- زیبا شناسی تابعی است ازارتباطاط فرهنگی با دیگرملل درطول تاریخ .
6- زیبا شناسی موسیقی  ارتباط به گوش درونی دارد. و حساسیت طبیعی گوش ملت ها با هم فرق می کند. برای مثال هندی ها ازگوش حساس ترازنظرفیزیک صوت دارند نسبت به اروپائی ها.

درشماره بعد میتوان وارد ارزش های زیباشناسانه موسیقی ردیف دستگاه شد.

ادامه دارد.....

نوروزهشتاد و نه و تولیدات موسیقی

چقدرخوب است هنگامیکه ما میتوانیم نتیجه کاریک سال خودمان را جمع بندی کرده و محاسبه کنیم که درطول یک سال چه کردیم. چقدربرای خود مفید بودیم و به رشد خودمان کمک کرده ایم و تا چه اندازه برای جامع خودمان مفید بوده ایم. یکی ازسنت های عید نوروزایرانیان که ازقدمت زیادی برخورداراست، خانه تکانی و دورریختن حواشی و بخشیدن کالاهائی ست که بدان نیازنداریم و آنها را به کسانی که احتیاج دارم می بخشیم. درپشت این عمل، فلسفه ای خوابیده که آن خانه تکانی فکرها، احساس ها و کلیه مسائل غیرمادی ماست که پاره ای ازآن باعث رنج خود و دیگران درطول سال شده است. شاید این فکرروبی یا خاطره روبی های مضر بیشتربدرد ما خورده و میخورد تا جنس نوکالائی را ببخشیم یا دوربریزیم. متاسفانه درایران کنونی که جوانان ما ازبیشتراین سنت ها کناره گرفته اند، باید دل هایشان، اندیشه هاشان وکلیه ذهنیت اذیت کننده را که درطول یک سال آنرا بدوش کشیده اند ورنج ها برده اند را دوربیاندازیم تا دوباره خالی شده و درون مان را پالایش مجدد دهیم. اگرقرارباشد درطی دها سال این خاطرات ذخیره شده را با خود حمل کنیم، این مطالب مضر، دوباره به سطح ذهن ما آمده و روح و روان مان را مورد آسیب جدی قرارمیدهد.عشق و امید دو واژه ایست که درسراسرجهان انگیزه حرکت رو به تعالی ما بوده و هست. شکست ها، نا مالایمات و کاستی ها و حتی برزخ های اجتماعی و سیاسی و نابرابری ها و نامردمی ها نباید بگذارد که حرارت عشق و امید سرد شود. با اینکه سالی که گذشت برای همه ایرانیان سال نسبتا سختی بود، اما این گونه مسائل نباید اجازه دهد که ما به تولید و خدمت گذاری به کشورمان را ازدست دهیم. میدانم سخت است اما بشرعادت کرده است با سختی ها مبارزه کند. اجدادمان برای هزاران سال متوالی درگذشته های دور درمقابل سرماهای شدید و آسیب های طبیعی مقاومت کردند و اینگونه بود که ما ماندیم و داریم به زندگی کردن ادامه میدهیم. دردوران ما این مبارزه تغییرکرده و شاید مدت کوتاهی نسل امروزه وقت خود را صرف مبارزه با طبیعت می کند. موسسه فرهنگی و هنری شیدا و مکتب خانه و کارگاه سازسازی ، همه تلاش کردیم تا جائی که ممکن است و شرایط اجازه میدهد به امورفرهنگی و هنری و صنعت سازسازی برسیم. اگرچه درمواردی شرایط انتخابات و مسائل و مشکلات آن که تقریبا میتوان گفت هرچهارسال یک باررخ میدهد سد راه حرکت سازنده ما شد اما ما توانستیم کارهای جدیدی درسالی که گذشت ارائه دهیم. کارنامه ما شکوفا نبود اما با توجه به شرایط بد هم نبود.
با اینکه ما بارها تلاش کردیم تا کنسرت هرساله خودمان را به اجرا درآوریم اما هرچه تلاش کردیم تا سالنی برای اجرای کنسرت بیابیم یا موفق نشدیم یا سالن داران جناحی که هرحرکتی را درچهارچوب آن رقم میزنند یا نگذاشتند و با بهانه جوئی هائی ما را حذف کردند و یا درمیانه راه و رفتن پای قرارداد سنگی را انداختند که ما نتوانیم. ما تقریبا بیش ازده ها باربرای گرفتن سالن تلاش کردیم اما گنگی مسائل سیاسی باعث شد که ما را نیز به گیجی بکشانند که خوشبختانه دارد تا حدودی سلیقه ها، اندیشه ها دارند به تفاهم موقت میرسند که این خود امیدوارکننده است. اینکه تصورکنیم که گرفتن بازوی قدرت برای تغییرات زیربنائی و روبنائی آنگونه که این فلسفه و نگرش خواهد توانست مذهب و سنت های شکل گرفته درطول تاریخ را به این آسانی بمالاند و حذف کند، امریست محال و این ملت ایران هست که باید د زمانی بلند با تغییری که می کند سیستم مناسبی برای راحتی و آرامش خود بیابد. زور بی موقع که همراه با سیاست بازی ست نمیتواند راه حل مناسبی باشد. به هرحال نگارنده لازم میداند که آمارتولیدات صوتی و تصویری خود را درزیربیارود تا نشان دهد که با همه مشکلات ما توانسته ایم کارمان را به مرحله ارائه به مردم برسانیم که این تولیدات عبارتند از:

1. ارائه دو اثرهنری چاووش شش و هشت با اجرای گروه همنوازان و بانوان شیدا که با خوانندگی معتمدی و شاه محمدی دروزارت کشوربه اجرا درآمد. این اثار بوسیله گروه جناب آقای نجفی و به کارگردانی ایشان خاتمه یافت و به بازارارائه گردید.

2. یادواره شادروان عارف قزوینی که همراه با آثاری ازدرویش خان، عارف فزوینی همراه با یک رنگ کارعمل که درلابلای آن اینجانب با سه تار اثری را بصورت بداهه به اجرادرآوردم، به شنوندگان تقدیم گردید.

3.  کارجدیدی بنام " ای عاشقان " با صدای معتمدی با اجرای گروه بانوان شیدا به بازارارائه شد. دراین کارشما با آثاری مواجه می شوید که برای گوشتان تازگی داشته که امید است مورد پسند شما قرارگرفته باشد. کلیه آثاراین مجموعه ازساخته های نگارنده است که گروه با احساسی سرشارآنرا به اجرا درآورده اند.


4. تولید کاری ازگروه " بازسازی شیدا " داریم که برای گرفتن اجازه نشربه وزارت ارشاد رفته که با توجه به نزدیکی به نوروز ممکن است درماه اردیبهشت بیرون آید که جزو تولیدات سال هشتادو هشت ما بحساب می آید.

5. آماده کردن کاری جدید درآوازبیات ترک که گروه شیدا تمرین و آماده کردن آنرا به اتمام رسانیده اند که به امید خدا دراردیبهشت آنرا به روی صحنه می بریم که کارضبط آن درشرف تمام شدن است و " سی – دی " آن همراه با کنسرت بیرون خواهد آمد. ( کنسرت اواخراردیبهشت درسالن میلاد)

6. چاپ مجموعه مقالات موسیقی که نگارنده درطی بیست سال به نگارش درآورده ام که هم اکنون دربازارموجود است و علاقتمندان میتوانند آنرا ازکتاب فروشی ها تهیه نمایند.

7. چاپ کتاب سال شیدا که زیرنظردکترحجاریان و اینجانب تهیه شده و ممکن است این طرف سال درصورت گرفتن مجوز به دست شما برسید.

8. چاپ مفصل ترنامه شیدا که بصورت بولتن داخلی و بصورت مجانی دراختیارعلاقمندان قرارمی گیرد که شماره ویژه نوروز هشتادو نه آن هم اکنون دراختیارشماست.

9.کاراستاد ارزنده حسین یاحقی با مشکلاتی مواجه شده که فامیل و فرزندان ایشان باید آنرا حل کنند، باینکه کارخاتمه یافته اما درحال حاضر ما تولید آنرا متوقف کردیم.

هنمانگونه که مشاهده می کنید تولیدات ما بد نبوده و اگرنارسائی هائی هم وجود دارد، علت آن هشت ما درگیری و کش آمدن انتخابات بوده که دیگرازدست همه تولید کنندگان خارج است.

اولین کنسرت گروه های سه گانه شیدا، ازشیراز درباغ عفیف آباد شروع میشود و سپس درسالن برج میلاد دراردیبهشت ما کنسرت خواهیم داشت. همچنین ما طرحی را دنبال کردیم برای اجرای تکنوازان که هدفش حمایت ازجوانان است که بصورت سالیانه برنامه ریزی شده که آنهم امیدواریم درماه اردیبهشت درسالن فارابی به اجرا درآید. این اولین همکاری هنرماست با دانشگاه هنر که برای دانشجویان و فعال شدن آنها درعرصه هنرتکنوازی، ساز و آواز طراحی شده که امیداست تداوم یابد.

کنسرت ها خارج ازکشور گروه های سه گانه به سختی جلو میرود. چرا که قبل و بعد ازانتخابات هنرمندان ریز و درشت زیادی عازم بیرون مرزها شدند. ما منتظریم ببینیم که آنها بالاخره برمیگردند یا میخواهند برای مدتی طولانی ماندگارشوند. تقریبا میشود گفت که جناب شجریان تنها چند هفته درایران سکونت داشته اند و تاکنون گروهشان بیش ازده ها کنسرت درنقاط مهم جهان داشته و دارند. تعدد کنسرت امریست که نوعی منوپولی و انحصارطلبی بوجود می آورد که برای صنف ما خیلی خوب نیست . باید کنسرت های خارج ازکشور به گونه ای طراحی شود که همه گروه های تخصصی قادرباشند درطول سال حداقل یک کنسرت داشته باشند.

مکتب خانه میرزا عبدالله " هنرستان آزاد تهران " که زیرمجموعه بنیاد شیدا محسوب میشود، به بیش ازپانصد نفرآموزش داده. دوره اول کلاس های تجزیه و تحلیل اینجانب درترم سه ماهه جدید که اجرای دستگاه راست پنجگاه است، به پایان میرسد. دراین پنج سال کسانی که آمدند، یک دوره ردیف میرزا عبدالله را با اینجانب نواختند و فهم و درایت دانشجویان خیلی بیشترشده. ما قصد داریم که مسابقه ای را ترتیب دهیم و به کسانی که کلیه ردیف ها را درضمیرناخودآگاه شان حفظ کرده  و ازعهده ی تجزیه و تحلیل آن برمی آیند ، جوایزی نقدی و غیرنقدی بدهیم. با تمام کردن این ردیف  که دانشجویان ما به مدت بیش ازپنج سال با زحمت بدان پرداخته اند را جشن می گیرییم و اینگونه اینجانب میتوانم پس ازحدود پنجاه سال کار مداوم ازتمامی فعالیت های موسیقی کناره گیری کنم و به امرتحقیقات و زندگی روحی خود بپردازم.
امسال کارگاه سازی ما که زیرمجموعه بنیاد شیدا بوده که ازسابقه بیست و پنج ساله برخورداراست فعال تربوده. به جزکارهای مرمت و تعمیرسازها، به امرآموزش نیزپرداخته است که گذارش مفصل آنرا دراین شماره خواهید خواند.
به هرحال ما تلاش خودمان را می کنیم و با یاری خداوند و حضورحق درکارهایمان پیشرفت ها نیزافزایش خواهد یافت . درپایان،من و کلیه کارکنان سال جدید را به همه شما تبریک می گوییم.

سر مقاله نامه شیدا 8

سخنی با خوانندگان

دوستان عزیز